Obezite dünya üzerinde milyonlarca insanı etkileyen kronik bir hastalık olduğu gibi tip 2 diyabet, hipertansiyon, uyku apnesi, metabolik bozukluklar, eklem hastalıkları ve kalp-damar hastalıkları başta olmak üzere çok sayıda hastalığın gelişmesine dair riski de arttırır. Kilo vermek için uygulanan beslenme programları, yaşam tarzı değişiklikleri ve egzersizler birçok vakada etkili olabilir. Fakat ileri seviyede obezite problemi ile karşı karşıya olan bazı hastalarda bu tedbirler çözüm olmayabilir. Bu gibi durumlarda obezite ve obeziteye bağlı gelişen hastalıkların tedavisi için metabolik ve bariatrik cerrahi seçeneği gündeme gelir. Adana’da hastalarına hizmet veren Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Nurkan Törer, metabolik ve bariatrik cerrahi hakkında bilgi verdi.
Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Nedir?
Metabolik ve bariatrik cerrahi obezite tedavisinde kullanılan bir prosedürdür. Hastanın sindirim sistemi üzerinde bazı değişiklikler yaparak kilo kaybı sağlamayı hedefleyen cerrahi operasyonların tamamını ifade eder. Bariatrik cerrahi operasyonları daha çok hastaya kilo kaybettirmeyi amaçlarken metabolik cerrahi tip 2 diyabet ve benzeri metabolik hastalıkların kontrol altına alınmasını hedefler. Metabolik ve bariatrik cerrahi operasyonlarının temel amacı:
- Hastanın mide hacmini küçültmek ve tüketebileceği gıda miktarını azaltmak
- Açlık ve tokluk hormonlarını düzenlemek
- Besinlerin sindirim sisteminden geçişini ve vücut tarafından emilimini düzenlemek
- Obeziteden kaynaklanan hastalıkların kontrol altına alınıp iyileşmesine katkı sağlamaktır.
Metabolik ve bariatrik cerrahi sadece kilo vermeyi değil aynı zamanda hastanın genel sağlık durumu ve yaşam kalitesini iyileştirmeyi de amaçlayan kapsamlı bir tedavi yaklaşımıdır.
Bariatrik Cerrahi ile Metabolik Cerrahi Arasındaki Fark Nedir?
Bariatrik cerrahi hastanın fazla kilolarından kurtulmasını hedefler. Metabolik cerrahi ise kilo kaybının yanı sıra vücudun metabolik dengesini etkileyerek diyabet ve benzeri metabolik hastalıkların kontrol altına alınmasını sağlar. Metabolik cerrahi;
- İnsülin direncini azaltır
- Kan şekerinin kontrol altına alınmasını sağlar
- Hastanın metabolizması üzerinde olumlu değişiklikler yapar.
Bu yüzden günümüzde obezite cerrahisi ile birlikte metabolik ve bariatrik cerrahi kavramı daha yaygın kullanılmaktadır.
Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Hangi Hastalara Uygulanır?
Bir hastaya metabolik ve bariatrik cerrahi operasyonu uygulanmasına karar verilirken kapsamlı değerlendirmelerde bulunulması gerekir. Hastanın:
- Vücut Kitle İndeksi
- Yaşı
- Genel sağlık durumu
- Geçmişteki kilo verme deneyimleri
Obeziteye eşlik eden hipertansiyon, diyabet ve benzeri hastalıkları göz önünde bulundurulur. Genellikle ileri seviyede obezitesi olan kişilere, beslenme ve egzersiz yöntemleri ile kilo vermekte başarısız olan, obeziteden kaynaklı ciddi sağlık problemleri olan hastalara metabolik ve bariatrik cerrahi tedavisi uygulanabilir.
Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Çeşitleri Nelerdir?
Günümüzde en yaygın kullanılan metabolik ve bariatrik cerrahi operasyonları şunlardır:
- Tüp Mide Ameliyatı (Sleeve Gastrektomi)
- Gastrik Bypass Ameliyatı
- Diğer Metabolik Cerrahi Yöntemleri
- Mini gastrik bypass,
- Duodenal switch,
- Transit bipartisyon gibi yöntemler uygulanabilir.
Hangi yöntemin tercih edileceğine hastanın tıbbi geçmişi, ihtiyaçları ve cerrahi değerlendirme sonucunda karar verilir.
Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Nasıl Etki Gösterir?
Metabolik ve bariatrik cerrahi operasyonlarının etkisi mide hacminin küçültülmesinden ibaret değildir. Bu ameliyatların ardından kişi:
- Daha erken doygunluk hissi yaşar
- Açlık hissi azalır
- Hormon seviyelerinde sağlıklı yönde değişiklikler olur
- Kan şekeri kontrol altına alınır.
Metabolik ve Bariatrik Cerrahinin Faydaları Nelerdir?
Doğru hasta seçimi ve düzenli doktor takibi ile birlikte metabolik ve bariatrik cerrahi:
- Hastanın kalıcı şekilde kilo kaybetmesi sağlanır
- Tip 2 Diyabet hastalığının kontrol altına alınmasını sağlar
- Hipertansiyon ve uyku apnesi gibi hastalıklarda iyileşme sağlanır
- Hastanın yaşam kalitesinde belirgin bir iyileşme sağlanır.
Fakat metabolik ve bariatrik cerrahi ameliyatlarından sonra sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazanılması ve hastanın durumunun düzenli olarak takip altında tutulması sonuçların kalıcı ve başarılı olması için büyük önem taşır.
Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Sonrası Yaşam Nasıl Olmalıdır?
Ameliyattan sonraki süreç de en az ameliyatın kendisi kadar kritik öneme sahiptir. Bu dönemde hastalar;
- Kendilerine verilen beslenme programına uymalı
- Vitamin ve mineral değerlerini takip etmeli, gerekirse doktor tavsiyesiyle takviye kullanmalı
- Düzenli doktor kontrollerini aksatmamalı
- Fiziksel açıdan aktif bir yaşam tarzı benimsemeli.
Bariatrik cerrahiyi bir “hızlı kilo verme yöntemi” olarak değil yaşam tarzı değişiklikleriyle desteklenmesi gereken kapsamlı bir tedavi süreci olarak değerlendirmek gerekir.
Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Riskli midir?
Her cerrahi operasyonda olduğu gibi metabolik ve bariatrik cerrahi ameliyatlarında da bazı risk unsurları bulunur. Bu riskler ameliyat türüne, hastanın genel sağlık durumuna, cerrahın uzmanlık ve tecrübesine göre değişkenlik gösterir. Ameliyat kararı alırken:
- Tecrübeli bir cerrahi ekip
- Endokrinoloji uzmanı
- Diyetisyen
- Ve psikolog değerlendirmesi gerekir.
