Kolon divertikülü özellikle ileri yaştaki kişilerde yaygın şekilde karşımıza çıkan ve genellikle herhangi bir belirti göstermeden ilerleyebilen bir sindirim sistemi hastalığıdır. Fakat kimi zaman iltihaplanır ve çok daha ciddi sağlık sorunlarını beraberinde getirebilir. Adana’da hastalarına hizmet veren Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Nurkan Törer kolon divertikülünün oluşma nedenlerini, kimlerde daha yaygın şekilde görüldüğünü ve önlenmesi için neler yapılması gerektiğini anlattı.
Kolon Divertikülü Nedir?
Kolon divertikülü; kalın bağırsağın duvarında meydana gelir ve yapı itibariyle küçük bir keseye veya baloncuğa benzeyen çıkıntılardır. Kolon divertikülleri genel olarak bağırsak duvarının zayıf noktalardan dışarı yönden fıtıklaşmasının sonucunda meydana gelir. Eğer kişinin vücudunda birden fazla divertikül bulunuyorsa bu durum divertikülozis olarak adlandırılır. Bu kesecikler iltihaplandığında ise bu durum divertikülit olarak tanımlanır.
Kolon Divertikülü Neden Olur?
Kolon divertikülü birden fazla ndenden dolayı meydana gelebilir. Çoğu zaman kolon divertikülünün oluşumunda birden fazla faktör etkili olmaktadır. Kolon divertikülünün oluşum nedenlerini tek tek incelememiz gerekirse:
Bağırsak İçi Basıncın Artması
Kolon divertiküllerinin oluşması için temel etkenlerin başında bağırsak içindeki basıncın artması gelir. Örneğin kabızlık hali bağırsağın dışkıyı ilerletmek için daha fazla kasılmasına yol açar. Bu kasılmalar ve zorlamalar bağırsak duvarındaki zayıf bölgelerde keseleşmeye neden olur.
Lif Bakımından Zengin Olmayan Bir Beslenme Düzeni
Lifli gıdalara beslenme rutininde yeterince yer vermemek, divertikül oluşumuna dair en önemli risk unsurlarından biridir. Lif yetersizliği; dışkının hacmini azaltır ve sertleşmesine yol açar. Bu da kolon içindeki basıncı arttırarak fıtıklaşmaya zemin hazırlar.
Bağ Dokusundaki Zayıflık
Kolon duvarı eğer yapısal olarak zayıfsa divertikül gelişimi riski de bir hayli yüksek demektir. Bağ dokusunun zaman içerisinde zayıflaması; bağırsak duvarının artan bağırsak içi basınca karşı daha hassas ve dayanıksız hale gelmesine yol açar.
İleri Yaş
Yaş ilerledikçe kolon divertiküllerinin oluşma ihtimali de artmaktadır. Zira ilerleyen yaşla birlikte kolon duvarı da elastikiyetini yitirmeye başlar. Bu yüzden vakalar incelendiğinde 50 yaş üzeri bireylerde kolon divertikülünün görülme sıklığının belirgin şekilde arttığı görülmektedir.
Hareketsiz Yaşam Tarzı
Yeterince hareketli bir yaşam tarzınız yoksa bu bağırsak hareketlerinin de yavaşlayacağı anlamına gelir. Fiziksel olarak hareketsiz bir yaşam tarzı bağırsak aktivitesinin yavaşlamasına ve kabızlık şikayetine yol açar. Bu da kolon divertikülünün meydana gelme riskini arttıran önemli bir unsurdur.
Obezite ve Sağlıksız Yaşam Alışkanlıkları
Fazla kilo, sigara tüketimi, yağlı gıdalarla beslenmek ve benzeri sağlıksız yaşam alışkanlıkları kolon divertiküllerinin meydana gelmesinde önemli bir risk faktörüdür.
Genetik ve Mikrobiyota Faktörleri
Günümüzde yapılan bilimsel çalışmalara bakıldığında genetik etkenlerin ve bağırsak mikrobiyotasının da kolon divertiküllerinin gelişmesinde etkili olduğunu göstermektedir.
Kolon Divertikülü Kimlerde Daha Sık Görülür?
Kolon divertikülünün daha yaygın görüldüğü grupları sıralamamız gerekirse:
- 40 yaş üstü bireyler
- Yeterince lifli gıdalarla beslenmeyen kişilerde
- Kronik kabızlık sorunu yaşayan kişilerde
- Obeziteli bireylerde
- Hareketsiz bir yaşam tarzı sürdürenler
- Sigara ve tütün ürünleri kullananlarda kolon divertiküllerine daha sık rastlanır.
Kolon Divertikülü Belirtileri Nelerdir?
Kolon divertikülleri genellikle herhangi bir belirti göstermez. Buna karşın iltihaplanma sonucunda divertikülit oluşursa bazı semptomlarla karşılaşabiliriz. Bu belirtileri sıralamamız gerekirse:
- Şişkinlik
- Mide bulantısı ve kusma
- Özellikle karnın sol alt kadranında hissedilen karın ağrısı
- Kabızlık ya da ishal
- Nadiren dışkıda kan görülmesi
- Yüksek ateş
Kolon Divertikülü Nasıl Önlenir?
Kolon divertikülünün oluşmasını tümüyle önlemek mümkün değildir. Buna karşın yine de kolon divertikülü oluşumu riskini azaltmak için alabileceğiniz bazı önlemler vardır. Bunlar:
- Lif bakımından zengin bir beslenme düzeni oluşturmak, sebze, meyve ve tam tahıllara beslenme rutininde yer vermek,
- Gün içerisinde bol miktarda su tüketmeye özen göstermek
- Düzenli olarak egzersizler yaparak, fiziksel açıdan aktif bir yaşam tarzı benimsemek
- Sigara tüketimini ve alkol kullanımını sınırlandırmak
- Kabızlığı önlemek
Kolon Divertikülü Tedavisi Nasıl Yapılır?
Kolon divertikülü vakalarında tedavide izlenecek yol hastalığın durumuna göre farklılık gösterir. Örneğin hafif düzeydeki kolon divertikülü vakalarında beslenme tavsiyeleri, lif takviyeleri ve doktorun reçete edeceği ilaçlarla tedavi sağlanmaya çalışılır.
Divertikülit gelişmişse yani iltihaplanma söz konusuysa bu defa antibiyotik tedavisi uygulanır. Hastanın durumunun, hastanede yakından takip edilmesi gerekebilir. Buna karşın ileri seviyedeki vakalarda cerrahi müdahaleye başvurulabilir.
Kolon Divertikülü ile Divertikülit Arasındaki Fark
Divertiküller bağırsakta meydana gelen kesecikleri ifade eder. Divertikülozis ise kişinin kolonunda birden fazla divertikül olma halini ifade eder. Söz konusu kesecikler iltihaplandığında ise bu tablo divertikülit olarak adlandırılır.
Kolon Divertikülü Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kolon divertikülü tehlikeli midir?
Genellikle kolon divertikülleri zararsız olarak kabul edilse de iltihaplanıp divertikülite dönüştüğü taktirde ciddi komplikasyonları beraberinde getirebilecek bir durumdur.
Kolon divertikülü kansere dönüşür mü?
Doğrudan kansere dönüşmese bile benzer belirtiler gösterebilir. Bu yüzden de ayırıcı tanı konulması büyük önem taşır.
Divertikül ağrı yapar mı?
Kolon divertikülleri çoğu zaman herhangi bir ağrıya neden olmaz. Buna karşın ağrı hissediliyorsa divertikülün iltihaplandığı ve divertikülit geliştiği anlamına gelebilir.
Divertikül tamamen iyileşir mi?
Kolon divertikülleri kalıcı olmakla birlikte semptomlar kontrol altına alınabilir.
Kolon Divertiküllerine Karşı Hangi Yiyecekler Tüketilmelidir?
Kolon divertiküllerinin oluşmasını önlemek için lifli gıdalar bakımından zengin bir beslenme rutini oluşturulmalıdır. Tam tahıllı gıdalar, taze sebze ve meyveleri yeteri kadar tüketmek fayda sağlar.
Kolon Divertiküllerine Karşı Hangi Yiyeceklerden Kaçınılmalıdır?
Kolon divertiküllerinden korunmak için işlenmiş gıdalardan, aşırı yağlı yiyeceklerden uzak durmak gerekir. Düşük lifli gıdaların tüketiminin de sınırlandırılması gerekir.
