Hastalıkları henüz gelişmeden önce önlemek ve erken aşamada tespit edebilmek başarılı bir tedavi süreci için büyük önem taşır. Bu yüzden sağlıklı görünen kişilerin bile düzenli olarak sağlık taramalarından geçmeleri gerekir. Tarama yöntemleri kadınlarda meme kanseri erkeklerde ise prostat kanserine karşı büyük fayda sağlar. Ülkemizde yaygın görülen kanser türlerinden biri de kalın bağırsak kanseridir. Kalın bağırsak kanseri olgularının erken evrede tespit edilmesi için tarama testlerinden faydalanılır. Kolon ve rektumun, polip ve kanserleri genellikle büyük boyutlara ulaşana kadar herhangi bir belirti göstermez. Tarama testleri, belirti göstermeyen hastalarda kolon ve rektum kanserine dönüşebilecek durumları tespit etmemizi sağlar. Tarama testleri, kanser gelişmeden önce kalın bağırsak duvarında gelişen ve polip adı verilen iyi huylu tümörlerin bulunup çıkartılmasını sağlar. Bu sayede kalın bağırsak kanserinin gelişmesi önlenmiş olur.
Kalın bağırsak tarama testlerinin bir diğer amacı ise kalın bağırsak kanseri olgularının erken aşamada teşhis edilmesi ve tedavi için zamanında harekete geçilmesidir. Henüz erken evredeyken tespit edilen kalın bağırsak kanserlerinin başarılı şekilde tedavi edilmesi mümkündür. Adana’da hastalarına hizmet veren Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Nurkan Törer, kalın bağırsak kanseri testleri nelerdir sizler için anlattı.
Kimler Kalın Bağırsak Kanseri Riski Altındadır?
Kalın bağırsak kanseri için en önemli risk unsurları yaş ve aile bireylerinde kolon kanseri öyküsünün bulunmasıdır. Kalın bağırsak kanseri olguları herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir ancak hastaların yüzde doksanından fazlası 40 yaş üstü bireylerden oluşmaktadır. 40 yaş sonrası risk her on yılda ikiye katlanmaktadır.
Kolon Kanserinde Hangi Tarama Testleri Yapılmalıdır?
Kalın bağırsak kanseri tarama testleri içerisinde sağlıklı bireylere kan tetkikleri uygulanmaz. Kan tetkikleri yalnızca kalın bağırsak kanseri tanısı almış ve tedavi olan hastalarda tümör belirteçlerin takibinin yapılmasında kullanılır. Henüz kalın bağırsak kanseri tanısı konulmamış sağlıklı kişilerde kullanılan testler şu şekildedir:
Dışkıda Gizli Kan Testi
Kolon ve rektum kanseri vakaları için kullanılan en basit tanı yöntemi az miktardaki kanın olup olmadığının anlaşılması için kişinin dışkısının analiz edilmesidir. Dışkıda gizli kan testi olarak da adlandırılan bu test, tıp dünyasında uzun yıllardır kullanılmaktadır. Dışkıda gizli kan testi basit ve düşük maliyetli bir testtir. Ancak bu yöntem yalnızca kanayan kanserlerin ve poliplerin tespit edilmesini sağlar. Kanserlerin yalnızca yüzde ellilik bölümünde, poliplerin ise yüzde onluk bölümünde bu yöntem başarılı olmaktadır. Yani dışkıda gizli kan testinin negatif olması kişide kanser gelişmeyeceği anlamına gelmez. Bu yüzden daha farklı testlere de başvurulması gerekebilir.
Sigmoidoskopi / Kolonoskopi
Kalın bağırsak kanseri ve poliplerin tespit edilmesi için kullanılan ileri görüntüleme teknolojileri de bulunmaktadır. Fleksibl sigmoidoskopi yöntemi bağırsak kanalının doğrudan gözle incelenmesini sağlar. Doktor bu yöntem sayesinde kalın bağırsağın iç yüzeyini örten mukozayı doğrudan inceleme imkanı bulur. Poliklinik koşulları altında yapılan bu uygulama ile kalın bağırsağın 1/3’lük bölümü ve rektumun tümünü örten tabakayı incelemek mümkündür. Bu alan kanserin ve poliplerin yaygın olarak görüldüğü bölgedir. Dışkıda gizli kan testi ile birlikte uygulandığında birçok kanser ve polip kolaylıkla tespit edilebilir.
Bu yöntemle bir polip veya kanser tespit edilirse kalın bağırsağın ön bölümlerinde başka polipler de olabileceği için tüm kalın bağırsağın güvenli şekilde incelenmesi gerekir. Bunun için kolonoskopi tetkikine ihtiyaç duyulabilir. Kolonoskopi yöntemi hem bir tanı aracı hem de bir tedavi aracı olarak kullanılmaktadır. Gerekli görüldüğünde biyopsi örneği almak ve polipleri çıkarmak için de kolonoskopiden faydalanılır.
Bağırsak Filmi (Çift Kontrastlı Baryumlu Kolon Grafisi)
Büyük boyuttaki polip ve kanserlerin tespit edilmesinde kolonoskopi kadar başarılı bir test olan bağırsak filmi küçük tümörler ve polipler söz konusu olduğunda sigmoidoskopi ve kolonoskopi kadar başarılı değildir. Tanı için kolon grafisi ve sigmoidoskopi yöntemlerinin birlikte uygulanması gerekebilir.
Kolon Kanseri Testi Ne Zaman Yapılmalı?
Genel olarak 40-45 yaş itibariyle kolon kanseri taramalarına başlanması tavsiye edilir. Ancak ailesinde kolon kanseri öyküsü bulunan ve risk grubunda yer alan hastaların daha erken yaşta testlere başlaması gerekir. Kimi zaman kişisel risk faktörleri de dikkate alınmalı ve test aralıkları buna göre sıklaştırılmalıdır.
Vücudunuzu tanımak, sinyallere kulak vermek yaşantınızı daha sağlıklı ve güvenli hale getirir. Kalın bağırsak kanseri testlerini sadece bir prosedür olarak değil geleceğe atılmış bilinçli bir adım olarak görmek gerekir.
