Obezite artık sadece estetik bir sorun olmanın çok ötesinde hem kişinin genel sağlık durumunu hem de toplum sağlığını olumsuz etkileyen kronik bir hastalık olarak değerlendiriliyor. İnsan vücudunun genel sağlık durumunu tehdit edebilecek seviyede fazla yağ birikmesi sonucunda meydana gelen obezite, kalp ve damar hastalıkları, eklem hastalıkları, hipertansiyon ve diyabet gibi çok sağlık sorununu da beraberinde getirme potansiyeline sahip.
Sağlıklı bir yaşam için en önemli koşullardan biri obezite ile etkin mücadeledir. Doğru ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinmek, yaşam tarzında sağlıklı değişiklikler yapmak, fiziksel açıdan aktif bir yaşam tarzı benimsemek ve gerektiğinde uzman desteği alarak kilo kontrolünü sağlamak gerekir. Sağlık için obezite ile mücadele nasıl olmalı? Adana’da hastalarına hizmet veren Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Nurkan Törer sizler için anlattı.
Obezite Nedir?
Obezite, insan vücudunda aşırı miktarda yağ dokusu birikmesinin sonucunda meydana gelen ve genel sağlık durumunu olumsuz etkileyen kronik bir hastalıktır. Obezite vakaları değerlendirilirken kullanılan en önemli ölçütlerden biri vücut kitle indeksi yani VKİ değeridir. Kişinin kilogram cinsinden ağırlığının santimetre cinsinden uzunluğunun karesine bölünmesinin sonucunda elde edilen veri kişinin VKİ değerini gösterir.
- 25 ve üzeri VKİ değeri fazla kilolu olarak değerlendirilir.
- 30 ve üzeri VKİ değeri ise obezitenin varlığına işaret eder.
- 40 ve üzeri değerler ise morbid obezite anlamına gelir.
Fakat VKİ değeri obezite tanısı koymak için kendi başına yeterli değildir. Kişinin yaşam tarzı, vücut yağ oranı, diğer hastalıkları ve metabolik durumu birlikte değerlendirilerek obezite tanısı koymak mümkün olur.
Obezite Nedenleri Nelerdir?
Obezite gelişmesinde etkili olan çok sayıda faktör vardır. Bunları sıralamamız gerekirse:
- Yüksek kalorili ve işlenmiş gıdaları sıkça tüketmek
- Fiziksel açıdan hareketsiz bir yaşam tarzı benimsemek
- Sık sık şekerli içecekler tüketmek
- Düzenli bir uyku alışkanlığının olmaması
- Stres karşısında duygusal yeme davranışı sergilemek
- Genetik yatkınlık
- Birtakım hormonal ve metabolik rahatsızlıklar obeziteye yol açabilir.
Bu yüzden toplum genelindeki yaygın kanının aksine az yemek obezite ile mücadele için yeterli bir adım değildir.
Obezite Sağlığı Nasıl Etkiler?
Obezite insan vücudunun çok sayıda sistemini olumsuz etkileyebilmektedir. Vücutta biriken fazla yağ dokusu kişinin metabolik değerlerini bozar ve bazı hastalıkların meydana gelme riskini arttırır. Obezitenin tetikleyebileceği sağlık sorunlarını sıralamamız gerekirse:
- Kalp ve damar hastalıkları
- Eklem hastalıkları
- Tip 2 Diyabet
- Karaciğer yağlanması
- Uyku apnesi obezite ile ilişkili olarak meydana gelebilecek sağlık sorunları arasındadır.
Obezite ile Mücadelede Sağlıklı Beslenmenin Önemi
Sağlıklı ve dengeli beslenmek obezite ile mücadelenin temel taşıdır. Hızla kilo kaybetmenizi sağlayacak kısa süreli diyet programları yerine sürdürülebilir ve uyum sağlanması kolay beslenme programları, obezite ile mücadelede daha etkili olmaktadır.
Obeziteye karşı sağlıklı beslenme için:
- Sebze ve meyve tüketimini arttırmak
- Lif bakımından zengin bir beslenme rutini oluşturmak
- Yüksek kalorili gıdalardan ve rafine şeker içeren gıdalardan olabildiğince uzak durmak
- Yeterli miktarda protein tüketmek
- Porsiyon kontrolü sağlamak faydalı olacaktır.
Dünya Sağlık Örgütü obeziteyle mücadele için sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazandırılmasını ve düzenli fiziksel aktiviteleri en önemli araçlar olarak göstermektedir.
Fiziksel Aktivite Obezite Tedavisinde Neden Önemlidir?
Düzenli olarak egzersizler yapmak ve fiziksel olarak olabildiğince aktif bir yaşam tarzı benimsemek kişinin kilo kontrolünü sağlamasına yardımcı olur. Ancak bunun yanı sıra kas kütlesinin korunmasını ve kalp sağlığının desteklenmesini sağlar. Tüm bunlar kişinin yaşam kalitesini belirgin şekilde arttıran unsurlardır. Obezite ile etkin şekilde mücadele edebilmek için:
- Her gün düzenli olarak yürüyüşler yapılmalı
- Egzersiz programları takip edilmeli
- Kas kütlesi kazanmak ve mevcut kasları güçlendirmek için çalışmalar yapılmalıdır.
Temel amaç kilo kaybetmek değil uzun vadede sağlıklı kiloyu koruyabilmek olmalıdır.
Obezite Tedavisinde Uzman Desteği Neden Gereklidir?
Obezite insanın yaşam kalitesini ciddi biçimde etkileyen tıbbi bir tablodur. Fakat her insanın kişisel özellikleri, sağlık durumu ve obeziteye neden olan faktörü farklıdır. Bu yüzden obezite ile mücadelede yol haritası kişiye özel olarak belirlenmeli ve uygulanmalıdır. Uzman hekim değerlendirmesi sayesinde kişinin:
- Beslenme alışkanlıkları
- Obeziteye eşlik eden farklı sağlık sorunları
- Metabolik durumu
- Hormon düzeyleri
- Kilo verme geçmişi kapsamlı şekilde değerlendirilebilir.
Gerekli hallerde beslenme uzmanı – diyetisyen desteği, medikal tedaviler değerlendirilebilir. Son çare olarak da obezite cerrahisi seçeneği gündeme gelir. Tedavide izlenecek yol kişinin sağlık durumuna ve gereksinimlerine göre tespit edilip uygulanmalıdır.
Obezite Cerrahisi Kimler İçin Uygun Olabilir?
Obezite ameliyatları ileri seviyede obezite problemi ile karşı karşıya olan; beslenme, egzersiz ve medikal tedavilerle sonuç alamayan hastalar için değerlendirilen bir tedavi prosedürüdür. Bir hastanın obezite cerrahisi için uygun bir aday olup olmadığına karar verilirken hastanın;
- Vücut kitle indeksi yani VKİ değeri
- Yaşı
- Genel sağlık durumu
- Diyabet ve hipertansiyon gibi obeziteye eşlik eden hastalıkların varlığı gibi kriterler değerlendirilir. Multidisipliner bir değerlendirmenin ardından kişinin obezite cerrahisi için uygun bir aday olup olmadığına karar verilir.
Obeziteyi Önlemek İçin Günlük Hayatta Neler Yapılabilir?
Obezite ile etkin şekilde mücadele edebilmek için kilo vermek yeterli değildir. Kilo kaybının sürdürülebilir ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile de desteklenmesi gerekir. Günlük yaşamda:
- Düzenli öğünler halinde beslenilmeli
- Gün içerisinde yeterli miktarda su tüketilmeli
- Olabildiğince hareketli bir yaşam tarzı benimsenmeli
- Uyku düzenine gereken özen gösterilmeli
- Stres ile baş etmek için bazı yöntemler uygulanmalı
Tüm bunlar obezite riskini azaltmaktadır.
Sonuç: Sağlıklı Bir Gelecek İçin Obeziteyle Mücadele
Obezite erken aşamada fark edilip müdahale edilirse, doğru yöntemlerle kontrol altına alınabilir. Sağlıklı beslenme, hareketli yaşam tarzı, bilinçli yaşam tercihleri ve uzman desteği ile obeziteyle mücadele etmek mümkün.
Unutmamak gerekir ki obezite tedavisi kilo vermekten ibaret bir süreç değildir. Kişinin sağlıklı, sürdürülebilir ve kaliteli bir yaşama sahip olması amaçlanır.
