Kolon Kanserinde Ne Zaman Acil Ameliyat Gerekir?

Kolon kanseri, kalın bağırsağın iç yüzeyinde bulunan hücrelerden kaynaklı gelişen ve erken aşamada belirti göstermeden, sinsice ilerleyebilen bir kanser türüdür. Kolon kanseri kimi zaman planlı bir tedavi süreci ile yönetilebilirken kimi zaman bağırsak delinmesi, ciddi kanamalar veya bağırsak tıkanıklığı gibi ciddi komplikasyonlar geliştiğinde acilen müdahale edilmesi gerekebilir. 

Kolon kanseri vakalarında bağırsak geçişinin engellendiği, bağırsağın delindiği ve hastanın genel sağlık durumunun tehlikeye girdiği durumlarda acil ameliyat seçeneği gündeme gelir. Ancak her kolon kanseri hastasının acilen ameliyat edilmesi gerekmez. Ameliyat kararı hastanın genel sağlık durumu, tümörün lokasyonu, tıkanıklığın düzeyi ve görüntüleme tetkiklerinden elde edilen sonuçlar değerlendirilerek alınır. Adana’da hastalarına hizmet veren Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Nurkan Törer kolon kanseri vakalarında acil ameliyat gerektiren durumları anlattı.

Kolon Kanserinde Acil Ameliyat Hangi Durumlarda Gerekir?

Kolon kanseri hastalarında bağırsak tıkanıklığı, ciddi kanamalar veya bağırsak delinmesi gibi komplikasyonlar oluştuğunda hastanın acilen ameliyat edilmesi gerekebilir. Bu komplikasyonlar zamanında tedavi edilmezse yaşamsal tehdit oluşturabilir.

Bağırsak Tıkanıklığı Geliştiğinde

Kolon kanseri, bağırsak duvarında büyüyüp gelişir. Bunun sonucunda bağırsak kanalı daralabilir. Tümörün büyümesinin sonucunda bağırsak içerisinde dışkı ve gazın ilerleyişi önlenebilir. Bu durum tümöre bağlı bağırsak tıkanıklığı olarak adlandırılır. Bağırsak tıkanıklığı vakalarında karşımıza çıkabilecek belirtileri sıralamamız gerekirse:

• Giderek şiddetlenen karın ağrısı
• Karında şişkinlik
• Gaz ve dışkı çıkarmakta zorlanma
• Mide bulantısı ve tekrarlayan kusma
• Karında gerginlik
• Genel sağlık durumunda bozulma
• Ve sıvı kaybı bağırsak tıkanıklığının işaretçisi olabilir.

Tam bağırsak tıkanıklığı yaşanıyorsa veya hastanın genel sağlık durumu hızla kötüye gidiyorsa bu durum acil müdahaleyi gerektirir. Fakat her bağırsak tıkanıklığında tümörün doğrudan çıkartıldığı bir operasyon yapılması şart değildir. Kimi zaman hastanın durumuna göre bağırsak içi stentle bağırsak geçişi sağlanabilir veya bağırsak içeriğinin boşaltılması için stoma açılabilir (bağırsağın karın duvarından bir açıklıktan karın dışına alınıp bir torbaya bağlanması).

Hangi tedavi yönteminin uygulanacağına tıkanıklığın şiddeti, lokasyonu ve bağırsakta delinme olup olmadığına göre karar verilir.

Bağırsak Delinmesi Oluştuğunda

Kolon kanseri olgularında tümörün bulunduğu bağırsak bölümünde delinme yaşanabilir. Kimi zaman tümörün kendisi bağırsak duvarının bütünlüğüne zarar verebilir. Kimi zaman da tıkanıklığın gerisinde artan basınç, bağırsağın delinmesine yol açabilir. Bağırsak delinmesi yaşandığında bağırsak içeriği karın boşluğuna sızar ve karın zarı iltihabına neden olabilir. Bu durumun neticesinde ciddi enfeksiyon ve sepsis adı verilen ölümcül zehirlenme tablosu meydana gelebilir. Bağırsak delinmesinden şüphelenilmesi gereken belirtiler ise şu şekildedir:

• Aniden başlayan, şiddetli seyreden ve sürekli devam etme eğilimi gösteren karın ağrıları
• Karında sertleşme ve hassasiyet
• Yüksek ateş ve titreme
• Kalp atımında hızlanma
• Baş dönmesi
• Bayılma
• Bilinç bulanıklığı

Bu belirtiler bağırsak delinmesi de dahil olmak üzere ciddi bir karın içi problemin varlığına işaret etmektedir. Bağırsak delinmesi ya da karın zarı iltihabından şüphe duyuluyorsa hastanın acilen değerlendirilmesi ve gerektiğinde acilen ameliyata alınması gerekebilir. Hastanın durumuna göre operasyon öncesinde damar yolundan sıvı antibiyotik tedavisi gibi destek tedavileri uygulanabilir.

Kontrol Altına Alınamayan Ciddi Kanama Geliştiğinde

Kolon kanseri vakalarında bağırsağın iç yüzeyindeki tümör dokusu kanayabilir ve dışkıda kan görülmesine yol açabilir. Bunun sonucunda hastada kansızlık görülebilir. Kanama kimi zaman yavaş ve uzun süreli ilerlerken kimi zaman çok daha belirgin şekilde kan kaybı görülebilir.

Yoğun ve devam eden kanamalar kişide;

• Bayılma
• Soğuk terleme
• Çarpıntı
• Baş dönmesi
• Tansiyon düşüklüğü gibi belirtilere yol açabilir.

Tüm bu bulgular acilen tıbbi olarak değerlendirilmelidir.

Fakat kolon kanserinden kaynaklı gelişen her kanamada ameliyat yapılması gerekmez. Kanamanın şiddeti ve altında yatan nedene göre girişimsel radyoloji, endoskopik müdahale, kan desteği gibi başka seçenekler de gündeme gelebilir. Kanama kişinin dolaşım sisteminin dengesine zarar veriyorsa veya diğer tedavi yöntemleri ile kontrol altına alınamıyorsa hastanın acilen ameliyat edilmesi gerekebilir.

Kolon Kanserinde Acil Ameliyat Gerektiği Nasıl Anlaşılır?

Kolon kanseri vakalarında acil ameliyat kararı sadece belirtilere bakılarak alınmaz. Fiziksel muayene bulguları, kan tetkikleri, görüntüleme tetkiklerinden elde edilen bulgular ve hastanın genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek karar alınır. Tanı sürecinde kullanılan yöntemler ise şu şekildedir:

• Fiziksel muayene
• Kan testleri
• Bilgisayarlı tomografi
• Endoskopik değerlendirme

Akut delinme ve tıkanıklıktan şüphelenildiğinde hangi test ve tetkiklerin uygulanacağı hastanın durumuna göre belirlenir. Fakat acil müdahale edilmesi gereken durumlarda tetkiklerle zaman kaybetmemek ve tedaviyi geciktirmemek gerekir.

Kolon Kanserinde Acil Ameliyat Nasıl Yapılır?

Kolon kanseri vakalarında acil cerrahi operasyonlar ilk olarak hastanın yaşamını tehdit eden komplikasyonu kontrol altına almayı amaçlar. Bağırsak geçişini sağlayabilmek ve kanserli dokuları uygun cerrahi ilkelere göre çıkarmak acil ameliyatın amaçları arasındadır. Bu operasyonlarda uygulanan yöntemler şu şekildedir:

Tümörün Bulunduğu Bağırsak Bölümünün Çıkartılması – Hastanın genel sağlık durumu ve bağırsak dokusu uygunsa tümörlü bölge vücuttan cerrahi olarak çıkarılabilir. Sonrasında bağırsağın uçları tekrardan birleştirilir.

Stoma Açılması – Bağırsağın bir kısmının karın duvarına ağızlaştırılması sayesinde dışkı bir torbaya alınabilir. Kolostomi ya da ileostomi olarak da bilinen bu işlem kimi zaman geçici kimi zaman ise kalıcı olarak uygulanır. Stoma açılması bağırsak dokusunun hasar gördüğü, cerrahi riskin fazla olduğu veya ağır bir enfeksiyonun söz konusu olduğu durumlarda tercih edilen bir yöntemdir.

Bağırsak İçine Stent Takılması – Tümörden dolayı daralan bağırsak bölgesine stent yerleştirilerek bağırsak geçişi yeniden sağlanabilir. Bazı hastalarda stent uygulaması cerrahi operasyon için bir çeşit köprü tedavi olarak uygulanır. Fakat her tümör ve tıkanıklık durumunda stent uygulanması mümkün olmayabilir..

Ameliyatın kapsamı; bağırsakta meydana gelen delinmenin veya tıkanıklığın seviyesine, tümörün yerleştiği yere, kansere eşlik eden diğer hastalıklara ve cerrahın değerlendirmesine göre şekillenir. Acil ameliyat sonrasında kanserin evresine göre patolojik inceleme ve onkolojik değerlendirmeler yapılır. Gerekli hallerde ek tedavi planlaması yapılır.

Kolon Kanserinde Her Hasta Acil Ameliyat Olur mu?

Hayır, kolon kanseri tanısı alan hastaların birçoğu için tedavi süreci kapsamlı değerlendirmelerin ardından planlı olarak yürütülür. Tümörün hangi evrede olduğu, ne kadar yayıldığı, hastanın genel sağlık koşulları ve tedavi için uygun olup olmadığı gibi çok sayıda faktör göz önünde bulundurularak ameliyat kararı alınabilir.

Bağırsak geçişinin korunduğu, kanamanın olmadığı, bağırsak delinmesinin söz konusu olmadığı ve hastanın genel sağlık durumunun stabil olduğu vakalarda tedavi planlı şekilde ilerler. Bu süreçte medikal onkoloji, patoloji, radyasyon onkolojisi ve radyoloji gibi başka uzmanlardan da görüş alınabilir.

Diğer taraftan acil bir komplikasyon meydana gelirse hastanın güvenliğini sağlamak önceliklidir. Tedavinin sonraki aşamaları bu acil komplikasyonun kontrol altına alınmasının ardından planlanır.

Kolon Kanserinde Hangi Belirtilerde Acile Başvurulmalıdır?

Kolon kanserinde şu belirtilerle karşılaştığınızda zaman kaybetmeden acil tıbbi değerlendirme için hekiminize başvurmalısınız:

• Aniden başlayan, şiddetli seyreden ve giderek artma eğilimi gösteren karın ağrıları
• Karında bariz şekilde şişkinlik ve gaz çıkaramama
• Tekrar eden kusma
• Dışkı çıkarmada güçlük
• Karın ağrısına eşlik eden yüksek ateş
• Karında sertleşme
• Yoğun seyreden rektal kanama,
• Bayılma ve halsizlik
• Soğuk terleme
• Ciddi baş dönmesi
• Bilinç bulanıklığı

Bu belirtiler her durumda kolon kanserinden kaynaklı değildir. Fakat bağırsak tıkanıklığı, kan kaybı veya bağırsak delinmesi gibi ciddi komplikasyonların habercisi olabilir. Özellikle kolon kanseri hastalarında ortaya çıkan yeni ve şiddetli belirtiler geç kalınmadan tıbbi olarak değerlendirilmelidir.

Bu gibi durumlarda belirtileri evde kendi kendinize hafifletmeye çalışmak yerine acilen tıbbi yardım almanız gerekir.

Kolon Kanserinde Acil Ameliyat Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kolon kanseri bağırsak delinmesine neden olur mu?

Evet, tümör bağırsak duvarının bütünlüğüne zarar vererek bağırsak delinmesine neden olabilir. Bununla birlikte tümörden kaynaklanan bağırsak tıkanıklığı bağırsak içindeki basıncı arttırarak da delinmeye yol açabilir. Bağırsak delinmesi acilen değerlendirilmesi gereken ciddi bir komplikasyondur.

Kolon kanserinde acil ameliyat sonrası kemoterapi uygulanır mı?

Evet, kanserin hangi evrede olduğu, patolojik inceleme bulguları ve hastanın genel sağlık durumuna göre ameliyat sonrası kemoterapi uygulanması gerekebilir. Acil ameliyatın ardından uygun bulunan hastalarda farklı onkolojik tedavilere de başvurulabilir.

Kolon kanseri ameliyatında mutlaka torba takılır mı?

Hayır, bazı hastalarda stoma açılması gerekebilir. Ancak bazı hastalarda bağırsak uçları yeniden birleştirilebilir. Stoma açılıp açılmayacağı veya kalıcı mı yoksa geçici mi açılacağı her hastanın kendi koşullarına göre belirlenir.

Kolon kanseri ameliyatı geciktirilebilir mi?

Ameliyatın zamanlaması tamamen hastanın klinik durumu ile ilişkilidir. Eğer acilen müdahale edilmesi gereken bir komplikasyon söz konusu değilse tedavi planlı şekilde yürütülür. Fakat bağırsak tıkanıklığı, bağırsak delinmesi ya da ciddi kanamalar söz konusu olduğunda hastanın güvenliği için ameliyatın acilen yapılması gerekebilir.

Kolon kanserinde acil ameliyatın riskleri nelerdir?

Acil cerrahi operasyonlarda enfeksiyon, sıvı kaybı, bağırsak dokusunun ne derecede hasar gördüğü, ek hastalıklar ve hastanın genel durumu risk faktörlerini belirler. Cerrahi tüm bu risk unsurlarını değerlendirerek en uygun tedavi protokolünü uygular.